Zoraki İttifaktan Yol Ayrımına İttihat-Terakki ve Ermeniler

2. Meşrutiyet dönemi siyasi çalkantıların, ittifakların, hiziplerin ve hükümet bunalımlarının çok yaşandığı bir dönemdir. Bu dönemle birlikte ortaya çıkan yapısal ve siyasî değişim tüm Osmanlı unsurlarını etkilemiştir. Yaşanan hızlı değişim bazı kesimlerce hemen idrak edilememiş ya da hemen sindirilememiştir. Dış gelişmelerle ilgili olarak ortaya çıkan ağır tablo da bu durumun sebeplerinden biri olmuştur. 2. Meşrutiyet dönemi hükümetleri için çözümlenmesi gereken birçok önemli konu başlığı vardır. Dönemin en etkili partisi konumundaki İttihat ve Terakki, tüm problemleri devletin dağılmaması ekseninde düşününmüş ve ona göre çözümler bulmaya çalışmıştır. Bu noktada en etkili Ermeni partisi konumundaki Taşnaksutyun ile İttihat ve Terakki arasında 2. Abdülhamit'i devirmek için başlayan ittifakta, inişli çıkışlı bir süreç yaşanmış olsa da bu işbirliği 1913 yılına kadar devam etmiştir. Kendini tüm Ermenilerin temsilcisi olarak gören Taşnaksutyun ile kendini tüm Osmanlı unsurlarının temsilcisi olarak gören İttihat ve Terakki arasındaki ilişkiler sınırlı sayıda çalışmayla ele alınmıştır. Bu çalışmalarda ilişkiler tüm yönleriyle değil bir ya da birkaç yönüyle irdelenmiştir. İki parti arasındaki ilişkiler hakkında yapılan araştırmalarda ortaya çıkan sonuçlar birbirinden çok farklıdır. Ayrıca bu ilişkiler dönemin iç ve dış politik durumları irdelenmeden ele alınması nedeniyle elde edilen bilgiler arasında bağlantı kurmak çok güçtür. Taşnaksutyun, İttihat ve Terakki, Ermeni Patrikhanesi gibi konular araştırmacılar için cazip bulunmuş ve bu konularla ilgili çalışmalar yapılmıştır. Ancak bunların birbirleriyle ilişkileri yeteri kadar ilgi görmemiştir. Bu çalışmada bu boşluğun doldurulması amaçlanmaktadır. Esas amaç Türk-Ermeni ilişkilerinin, özellikle de JönTürk-Taşnaksutyun münasebetlerinin bu iki örgütün kuruluşundan 1914'e kadar seyrini ortaya çıkarmaktır. İttihat ve Terakki ile Taşnaksutyun'un amaçlarının birbirinden faklı olduğu için çalışmanın adı "Zoraki İttifaktan Yol Ayr...