Zemahşeri’nin el-Keşşaf’ında Mecaz

Kur'ân'ın anlam dünyasında mecâzın yeri, klasik tefsir geleneğinin en önemli tartışma alanlarından birini teşkil etmektedir. Bu kitap, söz konusu tartışmayı Mu'tezilî düşüncenin önde gelen temsilcilerinden Zemahşerî'nin el-Keşşâf adlı tefsiri merkezinde ele alarak, mecâzın Kur'ân yorumundaki işlevini kapsamlı ve karşılaştırmalı bir incelemeyle ortaya koymaktadır. Eserde, önce hakîkat ve mecâz kavramlarının anlam çerçevesi, mecâzın İslam düşüncesindeki tarihsel gelişimi ve Kur'ân'daki varlığına dair tartışmalar ele alınmakta; ardından el-Keşşâf tefsirinde mecâzın kavramsal çerçevesi ve bu çerçeveye uygun istiâre, temsîl, tahyîl ve aklî mecâz örnekleri ayetler ekseninde incelenmektedir. Eser, yalnızca Zemahşerî'nin mecâzî yorumlarını değil, aynı zamanda bu yorumları Fahruddîn Râzî, Beydâvî ve Nesefî gibi Ehl-i Sünnet müfessirlerinin yaklaşımlarıyla karşılaştırarak değerlendirmektedir. Bu yönüyle çalışma, mecâzın Kur'ân tefsirindeki yerini ve sınırlarını tartışan, alana katkı sunan bütüncül bir inceleme niteliği taşımaktadır. Mecâzı sadece bir dil ve belâgat meselesi olarak değil, ilahî kelâmın anlaşılması bakımından temel bir yorum anahtarı olarak değerlendirmeyi amaçlayan bu kitap, özellikle tefsir alanında mecâz konusunu çalışmak isteyen araştırmacılar ile Kur'ân dilinin inceliklerine ilgi duyan okuyucular için önemli bir başvuru kaynağı niteliğindedir. Akademik titizlikle hazırlanan eser, Zemahşerî'nin el-Keşşâf'ında mecâzın kurucu rolünü bütün boyutlarıyla görünür kılmayıhedeflemektedir.