Velayetname

Bir yere odun yığıp büyük bir ateş yaktılar. O kadar büyük ki odunların bir ucundan bakıldığında, diğer ucundaki atlı görünmüyor ve ateşin ısısından kimse yanına yaklaşamıyordu. Gülü Han, Can Baba'ya "Derviş gel, ateşe gir; verdiğimiz sözde duruyoruz." dedi. Can Baba "Beni size Anadolu erenlerinin başı Hâcı Bektaş Velî gönderdi. Onun izniyle geldim. Beni imtihan için önce kazanda kaynattınız. İkinci kez bu ateşi yaktınız. Şimdi bu keşiş sizin din büyüğünüzdür. Gelsin o da benimle birlikte ateşe girsin. Hangimizin dini kuvvetli ise o ateşten çıksın." dedi. Gülü Han ve orada hazır olan beyler ve ulular hepsi ruhbanın yüzüne bakıp "Ey dinimizin ulusu, derviş seni ateşe girmen için davet ediyor, ne dersin?" dedi. Derviş onların yanında (karşı çıkmaya) utanıp "Girelim ne olacak?" dedi. Can Baba o keşişin elini tutup "Gel ateşe girelim." dedi. Ateşe doğru yürüdüler. Keşiş "Ey gerçek er! Ben ne olacağımı biliyorum. Çocuklarım sana emanet." dedi. Can Baba o ateşin içinde üç gün kaldı. Dördüncü gün ateş biraz azaldı. Gülü Han da adamlarıyla ateşe yaklaştı. Dervişin tek başına oturduğunu ve keşişin olmadığını gördüler. Gülü Han "Rahip nerede derviş?" dedi. Can Baba ateşten çıkıp avucunun içindeki ruhbanın parmaklarını Gülü Han'ın önüne bıraktı. "Bize elini verdi. Gönlünü vermedi. Gönlünü verseydi bir şey olmazdı." dedi.Milletlerin manevi kültür mirası içerisinde yer alan destan, efsane, hikâye, masal vb. gibi anonim edebî eserler, zaman içerisinde onları meydana getiren topluluklarının duygu, düşünce, hayal, inanç ve değerleriyle birlikte tarihin derinliklerinde kalmış örf, âdet, gelenek, görenek, yaşam biçimleri ve maddi kültür unsurları hakkındaki verileri günümüze taşımakta bellek görevini görürler. Türklerin İslâmiyet'i kabul ettikten sonraki dönemlerde meydana getirdikleri ve halk arasında geniş yayılma sahası bulan evliya menâkıbnâme/velâyetnâmeleri de bu çerçevede değerlendirebileceğimiz eserler cümlesindendir. Türk-İslam dünyasında önemli bir yeri olan ve etkileri gün...