Türkiye ve İran’da Yükseköğretim Sistemi - Karşılaştırmalı Bir Yaklaşım

Bu çalışmanın amacı Türkiye ve İran'ın yükseköğretim sistemlerini karşılaştırmalı bir yaklaşımla incelemektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma Türkiye ve İran'da yükseköğretim kavramları, yükseköğretimin tarihçesi, amacı, yapısı; yükseköğretimde uluslararasılaşma ve yükseköğretim çalışmalarında iki ülkenin dünyadaki konumu bölümlerine yer verilmiştir. Çalışmada şu temel bulgular elde edilmiştir. Türkiye ve İran yüzyıllara dayanan köklü ilişkilere, etkileşime, ortak tarih, inanç, dil, edebiyat, kültür ve sanat ögelerine sahip komşu iki ülkedir. Buna ilaveten her iki ülke son iki asırda (1980'lere kadar) düşünce, siyaset, edebiyat, eğitim ve yükseköğretim alanında benzer modernleşme sürecinden geçmiştir. Türkiye ve İran yükseköğretim tarihinde dikkat çeken farklılıkların ise 1980'lerde her iki ülkede yaşanan siyasal gelişmelerden sonra yaşandığı görülmektedir. Türkiye'de 1980 yılında askerî darbeyle Batıcı, seküler, Kemalist, milliyetçi ve dine oldukça mesafeli bir yönetim iş başına gelirken 1979'da İran'da İslam devrimi gerçekleşmiş ve ardından İslam Cumhuriyeti kurulmuştur. İslam devriminin temel ilkelerine bakıldığında İslamcı, millî-muhafazakâr ve Batı karşıtı olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumun doğal bir sonucu olarak 1980'lerden sonra Türkiye ve İran'da yükseköğretim politikalarında farklılıkların daha çok ön plana çıktığı söylenebilir. Türkiye ve İran yükseköğretim sistemlerinin bireylerin eğitim düzeyini arttırma, ülkenin bilim, araştırma, teknoloji kapasitesini geliştirme, topluma hizmet ve milliyetçilik konularında benzer amaçlara sahip olduğu görülmüştür. Buna karşın dinî yaşam biçimine mesafeli Atatürkçü, laik, Batıcı ve Kemalist bir toplum inşa etmeyi amaçlayan Türkiye ile İslamî ilke, ahlâk ve değerlere bağlı bir toplum inşa etmeyi hedefleyen İran'ın yükseköğretimde felsefi, düşünsel ve ideolojik amaçlar noktasında ayrıştığı görülmüştür. Yükseköğretim sürecinin birden fazla bakanlık tarafından yür...