Türkiye Solunda Osmanlı Toplum Yapısı Tartışmaları

Türkiye'de sol, 1961 Anayasası'nın kabulünden sonra, sınırları oldukça genişlemiş yasal birçerçeve içinde hareket ederek görünür olmaya ve yaklaşık yarım asırlık bir dönemin sonundakitlesellik kazanmaya başlamıştır. Bu gelişmeyle birbirini besler bir biçimde aynı süreçteuluslararası Marksist yazın gerek doğrudan gerekse çevirilerle daha ulaşılabilir olmuş, sol bakışaçısına sahip çeşitli telif eserler ortaya konmuş, çeşitli süreli yayınlar çıkarılmıştır. Öncesindeortamı olmadığından gündeme ve belki akıllara bile gelemeyen birçok konu, dikkate değer ölçüde akademisyenin katılımıyla, saf bir akademik veya entelektüel ilginin ötesinde, mevcut toplumsal yapıyı köklü bir dönüşüme uğratma amacına sahip bir siyasi konumlanış ekseninde tartışılmaya başlanmıştır.Bu eksende tartışmalara yol açan, özellikle sosyolog ve iktisatçıların katılım gösterdiği önemlikonulardan birisi de Osmanlı toplum yapısının tanımlanması olmuştur. Bu tartışmalardakatılımcıların bazıları söz konusu yapının özgünlüğüne vurgu yapmış, daha çoğu ise evrenselolduğu iddia edilen feodalite ve yaygın ele alınışında feodalitenin evrensel olmadığı varsayımınasahip olan Asya tipi üretim tarzı (ATÜT) kavramlarına başvurmuştur.Bu kitapta profesyonel tarihçi olmayan solcuların yürütmüş olduğu Osmanlı toplum yapısıtartışmalarının sol hareketlerin siyasi gündemleriyle eş zamanlı takip edilmesi, başka bir ifadeyle tarihselleştirilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda; tartışmaların solda niçin ve nasıl başladığı, hangi dinamiklerle sürdüğü ve dönüşümlere uğradığı, solun gündeminden nasıl çıktığı sorgulanmıştır.