Teori ve Pratikte BİLİMSEL ARAŞTIRMA SÜRECİ VE AKADEMİDE SOSYAL KONTROL - Bir Bilim Sosyolojisi Araştırması

Bir akademisyen, araştırma sürecinde felsefi-metodolojik tartışmalar ile yaptığı çalışma arasında açılan mesafeyle nasıl yüzleşir? Akademi içinden ve dışından onu kuşatan denetim mekanizmalarına ne türden tepkiler verir? Çoğu hâlde idealist bir tavırla girilen akademik yaşam, zamanla nasıl birfaydacılığa evrilir ve bu dönüşüm geçici bir uyum mu yoksa kalıcı bir hâl mi alır?
Bu kitap, Türkiye'de fen-doğa bilimleri ve sosyal-beşerî bilimler alanlarından 75 akademisyenle gerçekleştirilen derinlemesine mülakatlardan derlenen verilere dayanarak bu soruların peşine düşmektedir. Bulgular, üç temel sorunu gün yüzüne çıkarmaktadır: Öncelikle, bilimin nasıl yapılması gerektiğine ilişkin felsefi-metodolojik tartışmalarla fiiliyatta bilimin nasıl yapıldığı arasında görülen derin açılmada akademi içi ve dışı denetim mekanizmalarının, akademisyenlerin söz konusu tartışmalara aşinalığının ve onların kendi değer ve inançlarının büyük etkisi vardır. İkincisi, akademik yaşama idealist bir tavırla dâhil olan bireylerin çoğunluğu bu denetim ağları içinde zamanla pragmatik ve gerçekçi bir konuma sürüklenmekte; bu yönelim çoğu hâlde kalıcı birtavra dönüşmektedir. Dolayısıyla sosyal kontrol genel olarak bilimsel bilgiyi ilerletmeye veya bilimsel normları uygulamaya değil, daha ziyade kişileri akademide varlıklarını sürdürebilmek için mevcut koşullara uyum sağlamaya itmektedir. Ek olarak, akademisyenlere uygulanan denetim biçimlerinin bilimsel üretimin niteliğine değil niceliğine odaklanması, onları bilimsel faaliyetin etik ilkeleri bakımından riskli olan gri alanlara yönlendirmektedir.
Bir bilim sosyolojisi araştırması olan kitap; Türkiye akademisinde bilimin nasıl yapıldığını ve akademisyenlerin bu süreçte hangi sosyal kontrol tarzlarıyla kuşatıldığını çok katmanlı biçimde inceleyerek literatüre katkıda bulunmaktadır.