Tecrübe ve Düşünce: Geçmişten Geleceğe Bir Yolculuk, Celal Kırca'nın uzun yıllara yayılan ilmî, meslekî ve şahsî birikimini; dost meclisleri, mektuplaşmalar, fikrî tartışmalar ve eğitim tecrübeleri üzerinden değerlendiren düşünce ağırlıklı bir eserdir. Çalışmanın temel yaklaşımı, geçmişi nostaljik biçimde yüceltmek veya bütünüyle reddetmek yerine, yaşanmış tecrübeleri bugünün idrakiyle yeniden anlamlandırarak geleceğe taşımaktır. Eserde gelenek ve yenilik, akıl ve vahiy, taklit ve tahkik, dinî otorite, dünyevileşme, tebliğ, sorumluluk, ahlak ve toplumsal değişim gibi meseleler ele alınmaktadır. Yazar, Kur'an'ın bütünlüğünü ve bağlamını gözeten metodolojik bir anlama biçimini savunmakta; ideolojik, parçacı ve mutlaklaştırıcı yorumlara eleştirel yaklaşmaktadır. Dostluk, müzakere kültürü ve farklı düşüncelere saygı, düşüncenin olgunlaşmasını sağlayan temel unsurlar olarak öne çıkarılmaktadır. Gençlere yönelik bölümlerde ise bilgi ile hikmetin, akıl ile vicdanın, kimlik ile kişiliğin ve iman ile davranışın birlikte geliştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Eğitim yalnızca meslek kazandıran bir süreç değil, ahlaklı, sorumlu ve üretken insan yetiştirme faaliyeti olarak değerlendirilmektedir. Eser, tecrübeyi düşünceye, düşünceyi sorumluluğa dönüştürerek bireysel ve toplumsal geleceğin bilinçli biçimde inşa edilmesini amaçlamaktadır. Bu çerçevede geçmiş, korunması gereken sabit bir kalıp değil, eleştirel biçimde değerlendirilecek bir tecrübe alanıdır. Kitap ayrıca dinî hayatın ritüellere indirgenmesine karşı çıkarak iman, ahlak, ibadet ve toplumsal sorumluluk arasında bütünlük kurulmasını; eleştirinin ise hakaret yerine müzakere ve nezaket temelinde yürütülmesini savunmaktadır.