Tanzimat’tan İttihat’a Osmanlı Siyasetinin İçyüzü ve Entrikaları

Bertrand Bareilles (1859-1933)
1880'e doğru İstanbul'a geliyor. Abdülhamid'in büyük oğluna ders vermek üzere Saray'a giriyor. Ayrıca askeri okullarda da Fransızca dersi veriyor. Fransa çıkarlarının ajanı ve sözcüsü. Abdülhamid'in güvendiği, fakat aynı zamanda göz altında da bulundurduğu yabancılardan… Uzun yıllar İstanbul'da kalıyor, 1912 yılında da bir petrol projesine finansman bulmak için Fransa'ya dönüyor ve bir daha da geri gelmiyor. Tanzimat Fermanı samimi bir modernleşme hamlesi miydi, yoksa Avrupa'yı oyalamak için sahnelenen diplomatik bir aldatmaca mı? II. Abdülhamid'in Yıldız Sarayı'na kurduğu hafiyelik ağı imparatorluğu kurtarmış mıydı, yoksa çürütmüş müydü? Peki ya "Hürriyet, Müsavat, Adalet" naralarıyla iktidarı ele geçiren İttihat ve Terakki cemiyeti, devleti kurtarmaya mı geldi, yoksa kaçınılmaz felaketin fitilini mi ateşledi? Çeyrek asırdan fazla İstanbul'da yaşayan, Levanten çevreleri, elçilik koridorlarını ve Bâbıâli bürokrasisini adım adım soluyan Fransız diplomat-yazar Bertrand Bareilles, 1917 yılında Paris'te basılan bu cüretkâr eserinde Osmanlı'nın son yüzyılını bir "siyasi komedi" olarak nitelendiriyor.
Reformların ardındaki riyakârlığı, saray kulislerindeki entrikaları, Batı'nın çıkarcı politikalarını ve imparatorluğu adım adım Birinci Dünya Savaşı'nın cehennemine sürükleyen aktörleri acımasız bir dille ifşa eden bu metin; Osmanlı'nın çöküşünü içeriden seyreden bir Avrupalının gözünden yazılmış en kışkırtıcı tanıklıklardan biri.
Dorlion Yayınları olarak bu çalışmayı okurlarımızla buluşturmaktan mutluyuz.