Sorumluluk Kavramının Hukuk Felsefesi Bağlamında Değerlendirilmesi (İrade Hürriyeti Bağlamında Cezai Sorumluluğun Esası) – Umut Akyüz – On İki Levha Yayınları

Sorumluluk, hukuk disiplininin belkemiğini oluşturan temel kavramlardan birisidir. Hukuku toplumsal yaşamı düzenleyen diğer sahalardan ayıran ve ihlal olarak nitelendirilen, hukuk düzeninin cevaz vermediği davranışların peşi sıra gündeme gelen maddi müeyyideler ile neticelenen sorumluluk algısı, sorumlu kılınan öznenin irade hürriyetine sahip bir varlık olduğu tasavvuruna ve ön kabulüne dayanmaktadır. Eserin ilk bölümünde özgürlük ve bilhassa irade hürriyeti ekseninde determinizm-indeterminizm tartışmalarına temas edilmiş; ikinci bölümünde cezai sorumluluğun tarihsel boyutuna, cezalandırmanın anlamı ve amacına, cezai sorumluluğun şartlarına ve sorumluluğu bertaraf eden hususlara değinilmiş; son bölümünde ise bilhassa Kant ile Hart'ın hukuk, özgürlük ve sorumluluğa dair yaklaşımlarının mukayeseli eksende tahliline gayret edilmiştir.İÇİNDEKİLERGİRİŞBİRİNCİ BÖLÜMSORUMLULUĞUN FELSEFİ DAYANAKLARI1. ÖZGÜRLÜK KAVRAMI1.1. Felsefe Tarihinde Özgürlük Kavramının Yeri1.2. Değerlendirme2. İRADE HÜRRİYETİ MESELESİ2.1. Orta Çağ Filozofu Augustinus'un İrade Özgürlüğü Algısı2.2. İslam Düşüncesinde Meselenin Ele Alınışı2.3. Determinizm-İndeterminizm Tartışmaları2.4. Kötülük3. SORUMLULUK ŞARTI OLARAK "NEDENSELLİK" KAVRAMI3.1. Ceza Hukukunda Nedensellik Bağı ve Objektif İsnadiyet3.2. Değerlendirme İKİNCİ BÖLÜMSORUMLULUK KAVRAMI1. SORUMLULUĞUN TANIMI2. TARİHSEL OLARAK SORUMLULUK2.1. Başkasının Fiilinden Sorumluluk2.2. Objektif Sorumluluk2.3. Kusurlu Sorumluluk2.4. Değerlendirme3. SORUMLULUK TÜRLERİ3.1. Cezai Sorumluluk3.2. Hukuki Sorumluluk3.3. İdari Sorumluluk4. CEZAİ SORUMLULUĞUN ŞARTLARI5. CEZAİ SORUMLULUĞU KALDIRAN YAHUT AZALTAN DURUMLAR İLE DAVAYI VE CEZAYI DÜŞÜREN SEBEPLER5.1. Kanun Hükmünü Yerine Getirme5.2. Amirin Emrini Yerine Getirme5.3. Meşru Müdafaa5.4. Zaruret (Iztırar) Hali5.5. Hakkın Kullanılması ve İlgilinin Rızası5.6. Maddi ve Manevi Cebir5.7. Haksız Tahrik5.8. Hata5.9. Yaş Küçüklüğü5.10. Akıl Hastalığı5.11. Sağırlık ve Dilsizlik5.12. Geçici Nedenler, Alkol veya Uyuştur...