Semîn el-Halebî’nin ‘Umdetü’l-Huffâz fî Tefsîri Eşrefi’l-Elfâz Adlı Eseri ve Metodu

Semîn el-Halebî'nin 'Umdetü'l-huffâz fî tefsîri eşrefi'l-elfâz adlı eseri ve metodu hakkında yaptığımız bu çalışma bir giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Girişte araştırmanın konusu ve önemi, metodu, kaynakları ve araştırmayla ilgili yapılan çalışmalar ele alınmıştır. Birinci bölümde VIII/XIV. Yüzyılda yaşamış çok yönlü bir âlim ve kendisinden sonra birçok âlimi etkileyen Semîn el-Halebî'nin yaşadığı dönem, hayatı, hocaları, talebeleri, ilmi kişiliği ve tefsirciliği, eserleri ve 'Umdetü'l-huffâz isimli eseri ve kaynakları işlenmiştir. İkinci bölümde Semîn'in 'Umdetü'l- huffâz'daki metodu, 'Umdetü'l-huffâz'ın Herevî'nin el-Garîben ve Râğıb'ın el-Müfredât adlı eserleriyle mukayesesi, onu diğer garîbü'l-Kur'ân türü eserlerden ayıran özellikler, emsallerinden farklı olarak kelimelere yaklaşımı, garîbü'l-Kur'ân eserlerine katkısı açıklanmıştır. Ayrıca bu bölümde Semîn'den etkilenip ondan alıntı yapan veya 'Umdetü'l-huffâz hakkında değerlendirmelerde bulunan âlimlere de değinilmiştir. Semîn bu eserinde kelimeleri açıklarken alfabetik bir sırayı takip etmiş ve kelimelerin geçtiği âyetleri zikretmiş, kelimelerin anlamlarını detaylı bir şekilde açıklamış, bazen de kelimelerin asıl anlamını belirlemeye çalışmıştır. Üçüncü bölümde 'Umdetü'l-huffâz'ın dilsel yönü ele alınmıştır. Kur'ân'ın anlaşılması için Arap dilinin önemi vurgulanmış ve genel olarak Semîn'in dilciliği üzerinde durulmuştur. Ayrıca 'Umdetü'l-huffâz'ın dil ilimlerine bakışı yönü bağlamında lafızların delâletine yaklaşımı, nahiv-sarf ve belâgat anlatılmıştır. Bu bölümde Semîn'in, bu eserinde dil konularını ustaca kullandığı sonucuna varılmıştır. Dördüncü bölümde ise 'Umdetü'l-huffâz'ın tefsir ve ulûmü'l-Kur'ân yönü incelenmiştir. Bu bağlamda rivâyet tefsirine de başvuran Semîn'in asıl tefsirciliğini dirâyette gösterdiği tespit edilmiştir. 'Umdetü'l-huffâz, her ne kadar ulûmü'l-Kur'ân kitabı olmasa da âyetler bağlamında birçok yerde ulûmü'l- Kur'ân konularına değinmiştir.