Modern Epik Goethe’den Garcia Marquez’e Dünya Sistemi

Faust nedir? Goethe‘nin kendisinin söylediği gibi, bir ‘trajedi‘ mi? Büyük bir felsefi hikâye mi? Bir lirik içgörüler derlemesi mi? Hangisi olduğunu kim söyleyebilir? Peki, ya Moby Dick? Bir ansiklopedi mi, roman mı, yoksa romans mı? Bu estetik başyapıtların nasıl sınıflandırarak ele alınacağı uzun süreden beri kafa karıştıran bir mesele olmuştur. Franco Moretti, Faust, Moby Dick, Nibelungların Yüzüğü, Ulysses, Kantolar, Çorak Ülke, Niteliksiz Adam ve Yüzyıllık Yalnızlık gibi çığır açan eserleri irdeleyerek ortaya koyduğu bu son derece özgün ve disiplinlerarası çalışmasında, bir modern epik kurar; onun yaptığı, Batı edebi kültürünün ‘kutsal metinler‘i üzerinden kurulmuş bir nevi üst-türdür. Analizine Goethe‘nin Faust‘uyla, ‘epik‘in ve romanın farklı tarihsel rolleriyle başlayan Moretti, tartışmasını Wagner‘in Nibelungların Yüzüğü‘ne yoğunlaştırarak modernist tekniğin sosyolojisini çıkarır; daha sonra da, bilhassa Marquez‘in Yüzyıllık Yalnızlık‘ı çerçevesinde, çeşitli modernist yöntemler ile ‘anlatı‘nın geri dönüşü arasında bir uzlaşma yolu olarak, ‘büyülü gerçekçilik‘e dair etkileyici bir yorum sergiler.