İslam Kardeşliği: Kardeşlik Hakları ve Edebi

İslam kardeşliği, yalnızca birbirini sevmek değil; sevginin haklarını yerine getirmek, kardeşinin hukukunu korumak ve bütün ilişkileri Allahu Tealâ'nın rızası üzerine kurmaktır. İmam Gazali; İslam Kardeşliği adlı bu eserinde dostluk ve kardeşliğin mahiyetini, faziletini ve müminler arasındaki bağları ayakta tutan ahlakî esasları geniş bir çerçevede ele alır. Allah için sevmenin ne anlama geldiğini, dünyevî menfaatlere dayanan dostluktan nasıl ayrıldığını ve Allah için sevmenin yanında Allah için buğzetmenin hangi ölçüler içerisinde olması gerektiğini açıklar. Arkadaşlık edilecek kimsede aranması gereken özelliklerden kardeşliğin karşılıklı haklarına; kötü zandan sakınmaktan yol arkadaşlığı ve yürüyüş adabına kadar insan ilişkilerinin en ince yönleri üzerinde durur. Gazali, kardeşliği yalnızca sözle ifade edilen bir yakınlık olarak görmez; vefa, fedakarlık, güzel zan, kusurları örtme, nasihat, yardımlaşma ve kardeşinin hakkını kendi hakkı gibi gözetme sorumluluğuyla anlamlandırır. Eserin ilerleyen bölümlerinde ise bu ahlak halkasını daha da genişleterek komşuların, akrabaların, anne babanın, çocukların ve kişinin sorumluluğu altında bulunan kimselerin haklarını ele alır. İslam Kardeşliği; dostluklarını menfaatten arındırmak, kardeşlik hukukunu öğrenmek, aile ve toplum ilişkilerini İslam ahlakıyla güzelleştirmek ve insanlarla olan bağlarını Allahu Tealâ'nın rızasına uygun şekilde yeniden düzenlemek isteyenler için kapsamlı bir ahlak ve muamelat rehberidir.