İnsanın İnsan Kullanımı

Bilgi Çağını Başlatan Dâhiden, İnsanlığın Geleceği İçin Hayati Bir Uyarı.
yapay zekâya dair temel sorunları, müthiş bir öngörüyle gösteren eser...

"Sibernetiğin babası" Norbert Wiener, 1948'de "Sibernetik: Hayvan ve Makinede Kontrol ve İletişim" ile 21. yüzyılın teknik temellerini attıktan sadece iki yıl sonra, bu eseri bir vicdani bomba olarak dünyaya bıraktı. "İnsanın İnsan Kullanımı" adlı bu kitap, insanlığın sadece kas gücünü (Birinci Sanayi Devrimi) değil, bizzat zihinsel süreçlerini ve karar alma yetilerini (İkinci Sanayi Devrimi) makinelere devretmesinin şafağında
yazılmış bir manifestodur. Wiener, "kontrol", "iletişim" ve "geri besleme" gibi devrimci kavramlarla, otomasyonun ve düşünen makinelerin toplumsal dokumuzu nasıl kökten ve geri dönülmez bir şekilde değiştireceğini kehanet düzeyinde bir öngörüyle ortaya koyuyor.

Wiener'ın asıl uyarısı teknik değil, derinden ahlakidir. Modern toplumun "nasıl yapılacağına" (know-how) dair tehlikeli takıntısını, "ne yapılması gerektiğine" (know-what) dair trajik körlüğüyle yüzleştirir. Ünlü Maymun Pençesi metaforuyla, amaçlarımızı kodlayamadığımız güçlü makinelere sorumluluk devretmenin felaketini haykırır. Ona göre asıl tehlike, makinelerin bilinçlenmesi değil, insanın "insanca" olanı unutarak makineleşmesi ve bu yeni gücü, insanın insanı kontrol etmesi için kullanmasıdır. Yapay zekâ etiğinden sistem teorisine, medya çalışmalarından günümüzün "Tekillik" tartışmalarına kadar her alana nüfuz eden bu başyapıt, yazıldığı günden daha acil, daha sarsıcı ve daha geçerlidir.

Fihrist olarak, bu birçok disiplinin temel taşı hükmündeki iki eseri, Ömer Alkan'ın bütüncül bir bakış ile sibernetiği bize tanıttığı detaylı bir giriş yazısı eşliğinde size sunmaktan mutluluk duyuyoruz.