Ebu Yusuf’un Hadis Anlayışı

Hadislerin sübût ve delâletlerinin tespiti hadis ve fıkıh ilimlerinin en temel meselelerinden birini teşkil etmektedir. Hadislerin değerlendirilmesi ve anlaşılmasında dikkate alınacak prensiplerin kökleri Hz. Peygamber ve sahabe dönemine kadar uzanmakla birlikte bu prensiplerin sistematik olarak uygulanmaya başlaması ve ilim disiplini içinde ele alınması hicrî ikinci ve üçüncü asırlara tekabül etmektedir.Hicrî ikinci asırdan itibaren tedvin ve tasnif sürecinin başlamasıyla birlikte bir taraftan sünnetin mahiyeti ve yerleşik tatbikatların Peygamber sünnetini temsil etme kabiliyeti konusunda tartışmalar yaşanırken, diğer taraftan sünnetin naklî verilerini teşkil eden hadislerin sıhhatini tespitte dikkate alınacak temel prensipler belirlenmiştir. Hadislerin sıhhatinin sened ve metin açısından tetkikine göre belirlenmesi konusunda genel bir ittifak bulunmakla birlikte muhteva tetkikini farklı boyutlarda ele alan yaklaşımlar da bu dönemde öne çıkmaktadır. Gerek sahip oldukları ilmî gelenek ve gerekse içinde bulundukları coğrafyanın sosyokültürel yapısı sebebiyle ehl-i rey yaklaşımı, hadislerin sübûtunu tespitte sened tetkiki kriterlerine ilave olarak hadislerin Kur'an ve sünnet gibi daha sağlam kaynaklarla mukayese edilerek değerlendirilmesini de bir prensip olarak benimsemiştir.Bu çalışma, ehl-i rey geleneği içinde hadisçi bir çizgiyi temsil eden ve Hanefî mezhebinin kurucu imamlarından biri olan Ebû Yûsuf'un hadis ve sünnet anlayışını kendi eserlerinden hareketle ortaya koymayı hedeflemekte, hadislerin değerlendirilmesinde ve anlaşılmasında nasıl bir yöntem takip ettiğini belirlemeye çalışmaktadır. Ebû Yûsuf'un eserlerinin satır aralarında dile getirdiği birtakım tespitler, mensubu olduğu ehl-i rey geleneğinin yaklaşımları konusunda önemli ipuçları vermektedir. Özellikle arz yönteminin teorik temellerinin Ebû Yûsuf'un eserlerinde atıldığını söylemek mümkündür. Ebû Yûsuf'un hadis anlayışının tespiti Hanefî mezhebinin ilk dönem mensuplarının hadis ve sünnet konusundaki y...