Divan Şiirinde Haz

Divan Şiirinde Haz "Zevkin Klasik Ötesi İfadesi" adlı bu kitap, Dehhânî'den Nedîm'e kadar uzanan edebi çizgide şairlerin şiirlerinde yer alan haz kavramını ortaya koymak amacıyla yazıldı. "Haz" kavramının sözlüklerde ifade edildiği gibi "hoşlanmak, mutlu olmak, hayattan kam almak" gibi anlamlarından yola çıkılarak, konu bu doğrultuda ele alındı. Hazzın, zevk anlamıyla eş değerde kullanımı olsa da Divan şairlerinin sınırsızca ve ölçüsüzce zevkler anlamında bu kavramı genellikle kullanmadıklarından hareket edildi ve bu kavramın mutlu olma duygusu temelinde klasik şiire mal olduğu gözlemlendi. Bunun yanında hazzın sınırsız zevklerini içeren klasik ötesi duygu durumlarını ifade eden söylemlere de Divan şiirinde rastlanmaktadır. Kitapta hazzın her iki söylemine de yer verildi ve her iki söylem biçiminde de "haz"zın "mutlu olmak, hoşlanmak, zevk almak" anlamlarını içerdiği görüldü. Bu nedenle eserde zevk kavramını da içeren "haz" ismi tercih edildi ve konu bu ana tema doğrultusunda örneklerden hareketle ele alınıp işlendi. Bu konunun da hayattan zevk alma, sevgili, şarap ve bahar gibi dinamikler çerçevesinde haz kavramına eklendiği ve edebi alanda yoğun bir kullanımı olduğu da görüldü. Buna rağmen klasik şiirimizde bu önemli konu üzerinde yeterli ve derli toplu bir çalışmanın olmadığını dagözlemledik. Bu çalışma, bu alandaki boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla kitapta haz kavramı; sevgili, şarap, bahar gibi üç önemli haz unsuru kullanılarak detaylı anlatıldı. Metin merkezli olarak beyitler üzerinden bu kavramların haz duygusu bağlamında analizleri yapıldı. Bu unsurlardan sevgili, estetik görünümünden bedensel cazibesine kadar ele alındı. Şarap, esriklik/sarhoşluk hazzı olarak ele alındı. Bahar ise fasl-ı haz olarak yaşamı yenileyen, yaşama zevk katan, hoşnutluk veren yönleriyle işlendi. Bütün bu unsurlar haz duygusu temelinde ele alındı. Ayrıca çalışmaya Helenistik dönem Yunan felsefesinin ünlü hazcı filozofu Epikür'ün düşünceleri de eklenmiştir. Bunun nedeni baz...