Cumhuriyet’in İlk Çeyrek Yüzyılında Edirne’de Heykel ve Heykeltıraşlar

Uzun yıllar Osmanlı dönemine başkentlik yapan, sonraki süreçte de kültür ve sanat hayatının önemli merkezlerinden biri olarak varlığını sürdüren Edirne, yaşanan Balkan Savaşları ve işgallerle çok acılar çekmiştir. Cumhuriyet'in ilanı ile şehirde imar düzenlemeleri ve halkın eğitimi ile ilgili temel kurumların oluşturulması gündeme gelir. Nitekim bu süreçte pek çok kurum da açılmış, toplumu eğitecek, bilim, sanat ve her alanda eğitim verecek öğretmenlerin yetiştirilmesine ise öncelik verilmiştir. Edirne ölçeğinde Erkek Öğretmen Okulu, kent ve Trakya bölgesindeki Cumhuriyet'in ilk kuşağının eğitiminde önemli roller üstlenmiştir. Okul, çok sayıda bilim adamı, bürokrat ve sanatçının yetişmesinde ilk basamaklardan birisidir. Bu okulun bünyesinde karşımıza çıkan en önemli isimlerden biri Ratip Aşir Acudoğu'dur. Sanayi-i Nefise Mektebi'nde sanat eğitimi aldıktan sonra yurtdışında uzmanlığını geliştiren sanatçı, yurda döndüğünde Edirne Erkek Öğretmen Okulu'nda resim öğretmeni olarak göreve başlamıştır. Edirne'de ilk heykel atelyesinin kurulması ve heykel çalışmaları dışında öğrencisi Hüseyin Anka Özkan'ın sanat yaşamının gelişmesinde de katkıları büyüktür. Özkan, Balkan coğrafyasından Edirne'ye sığınan binlerce yetim göçmenden biri olarak bu şehirde, parasız yatılı okuyarak kendini geliştirmiştir. Maddi imkansızlıklara rağmen Sanayi-i Nefise Mektebi'ne kayıt yaptırarak buradan mezun olmuş ve ülkemizin önemli sanatçılarından biri olmuştur. Edirne'li varsıl bir ailenin ferdi olan ünlü heykeltraş İlhan Koman da İstanbul'da Sanayi-i Nefise de yakın tarihlerde eğitim alır. Erken Cumhuriyet döneminin eğitim politikası ve fırsat eşitliğini sağlayanlara şükran ifadesi olarak da, yarışma projesinin kazananı olarak, Anıtkabir'de iki ünlü Edirne'li sanatçının yapıtları yan yana sergilenmektedir.