Cumhuriyetin 100. Yılında Türkiye Sanayi Tarihi: Ekonometrik Yaklaşım – Atilla Aydın – İstanbul Gelişim Üniversitesi Yayınları

Henüz cumhuriyet kurulmadan 17 Şubat 1923 tarihinde Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün emriyle toplanan İzmir İktisat Kongresi, Türkiye iktisat tarihinde önemli bir yer tutmaktadır. Kongrenin en önemli vurgusu sanayileşme üzerinedir. Kongre sonucunda sanayileşme hedefi açıkça ortaya konmuştur. İstiklal savaşı ile elde edilen siyasi bağımsızlığın ekonomik bağımsızlıkla tamamlanmasının ancak sanayileşme ile mümkün olacağı fikri, cumhuriyeti kuran kadrolarda kongre ile birlikte gelişmiştir. Bu kitabı yazarken temel motivasyonum, aradan geçen 100 yıldaki sanayileşme çabalarına ilişkin derli toplu bir çalışma ortaya koymaktı. Bu bağlamda cumhuriyet öncesi dönemden başlayarak Türkiye'nin sanayileşme sürecinde tarihsel bir yolculuk yapmayı hedefledim.

Sanayileşme çabalarını uygulanan iktisat politikalarından ayırmak mümkün değil. Bu nedenle çalışmayı uygulanan politikalara göre bölümlere ayırdım. Böylece ekonomi politikalarının sanayileşme ile olan ilişkisine de vurgu yapmak istedim. Bu kitabın en önemli ayrıcalığı, ekonometrik yöntemlerin tarihsel verilere uygulanması oldu. Ekonometrik yöntemlerle hem yapısal değişimi gözlemlemek hem de sanayinin enflasyon, dış ticaret, işsizlik gibi değişkenlerle ilişkisini incelemek mümkün oldu.

Kitabın araştırmacılar dışında meslekten ekonometrisyen veya iktisatçı olmayan, ancak bu konulara ilgi duyan herkese faydalı olacağına inanıyorum. Gerek teorik kısımda gerekse ekonometrik zaman serisi uygulamalarında sade ve anlaşılır bir dil kullanmaya çalıştım.

Yazım aşamasında bir gazeteci titizliğiyle desteğini esirgemeyen eşim Tuğba'ya, kendilerine karşı olan sorumluluklarımı aksattığım için kızım Defne'ye ve oğlum Kemal'e kendimi borçlu hissediyorum. Kitabın yayımlanmasında emeği geçen Rektörlüğümüze ve İGÜ Yayınları ailesine, Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanı Ahmet Şenol ARMAĞAN'a özellikle teşekkür ediyorum.

Tüm uğraşlarıma rağmen kitaptaki tüm eksik ve yanlışların sorumluluğunu tek başıma üstleniyorum.

Atilla AYDIN Ağustos 2025