Çin’in Kutsal Metinleri - II

İki Taoist Filozofun; Usta Liè ve Yáng Zhū'nun öğretilerinden fragmanları hâvî Lièzĭ, Zhuāngzǐ gibi Lǎo Zi'nin Dào Dé Jīng'i ile Wáng Chōng'un Lùnhéng'i arasına konumlanır. Usta Liè, Haydutların Savunucusu (禦寇 / Liè Yù Kòu) olarak Haydutları İnfaz Eden Konfüçyüs'ün karşısına çıkar; kusurları olan sıradan insanı ve doğayı Çin İdealistlerinin aksine öğretilerinin merkezine alır.
Sonradan devlet dini olan Konfüçyanizm, toplu idamlar, gaddar sansürler ve överek baskı altına alma gibi dehşetengiz methodlarla sapkın fikirlerin okulu kabul ettikleri Taoizmi uzun asırlarda sindirmiştir. Taoistler, en baştan itibaren, kabuklarına çekilmek yerine Liè Yù Kòu gibi bilgeler ile Konfüçyanist Engizisyon'a karşı etkili muhalefetlerini sürdürmeyi başarmışlardır. Sonraki devirde Batı'ya Yolculuk ve Aynadaki Çiçekler gibi meşhur romanlarda da bu mukavemetin izlerini görmek mümkündür. Taoistler fikirlerini, efsûnlu halk masallarına, teşbihlere ve mitlere yaslanarak kalabalıklara neşretmişlerdir. Lièzĭ'nin sıhhati etrafında dönen tartışmaların kaynağı bahsi geçen bu iki hâldir; Konfüçyanistlerin saldırıları ve mitoloji.
Lièzĭ'de, Shānhǎi Jīng'de tesadüf olunan mitlerin, anlatıların tekâmül etmiş hâllerine rastlanılır; bu tekâmül, tabiatı itibariyle sürüp gitmiş ve sonraki asırlarda başka başka memleketlerin insanlarının zihninde akseden Çin imgesi doğmuştur. Şu hâlde Çin ve Çin Düşüncesi'ni idrâk etmek için soluklanmak gereken duraklardan biri de Lièzĭ'dir.

Çin'in Kutsal Metinleri dizisinin birinci cildinde Shānhǎi Jīng'i bir bağlama oturtmak Elektra Mihaylovna Yanşina'nın rehberliğiyle mümkün olmuştu. Dizinin ikinci cildinde, Kadim Çin'in A-Teistleri, Materyalistleri ve Diyalektiği metniyle Lyubov Dmitriyevna Pozdneyeva Lièzĭ'yi bir bağlama oturtmak için rehberlik etmiş; metnin müphem bahislerini müspet metodlarla şerh etmiştir.