Çekte Muhatap Bankanın Araştırma - Bildirim Yükümlülüğü ve Hukuki Sorumluluğu

Çekte ödemeyi yapacak muhatabın bir banka olması, çeki diğer kıymetli evraktan ayıran en önemli unsurlardan birisidir. Poliçe ve bono herhangi bir kâğıda yazılmak suretiyle düzenlenebilirken çek, bankalar tarafından bastırılıp çek anlaşması yapılan kişilere verilmekte ve bankalarca ödenmekte veya ödenmeme sebebi tespit edilmektedir. Çek Kanunu, çek defterlerinin içeriklerine, çek düzenlenmesine, kullanımına, çek hamillerinin korunmalarına ve kayıt dışı ekonominin denetim altına alınması önlemlerine katkıda bulunmaya ilişkin esaslar ile çekin karşılıksız çıkması ve belirlenen diğer yükümlülüklere aykırılık hallerinde ilgililer hakkında uygulanacak yaptırımları belirlemeyi amaçlamaktadır (m. 1). Kanunun amacından da anlaşılacağı üzere çekin bastırılıp kullanımında birtakım kurallar öngörülmüş ve muhatap bankaya birtakım yükümlülükler getirilmiştir. Böylelikle çekin güvenilir bir ödeme aracı olmasını sağlamak amaçlanmıştır. Çek yapraklarının bastırılıp çek anlaşması yapan kişiye tesliminde ve çekin ödenmesi aşamasında bankalara araştırma ve bildirim yükümlülükleri getirilmiş olup, bu çalışmanın konusunu bu yükümlülükler oluşturmaktadır.Çalışmanın birinci bölümünde ilk olarak çekin hukuki niteliği ve zorunlu unsurları ele alınacaktır. Muhatap bankanın, çekin ibrazındaki araştırma yükümlülüğü ile doğrudan ilgili olduğundan TTK'da veÇekK'da öngörülen unsurlar ayrıntıya girilmeden ana hatlarıyla ortaya konulacaktır. 15.7.2016 tarihinde kabul edilen 6728 sayılı Kanunla TTK'da yapılan değişiklik sonrası seri numarası ile karekod çekin zorunlu unsurları arasına eklenmiş olup, seri numarası ve karekod unsurunun muhatap bankanın inceleme ve araştırma yükümlülüğüne etkisi değerlendirilecektir. Muhatap bankanın araştırma ve bildirim yükümlülüğünü ihlali sebebiyle hukuki sorumluluğu ele alınırken önemli olduğundan muhatap bankanın basiretli iş adamı gibi hareket etmesini gerektiren düzenlemeler (ÇekK m. 2/1 ve TTK m. 18/2) üzerinde durulacaktır.İkinci bölümde banka ile hesap sahib...