Cavidname

İkbal’in olgunluk dönemi eserlerinden olan Cavitname, bu büyük düşünürün düşünce silsilesinin devamı ve en önemli dönüm noktası durumundadır. Dante’nin (1265-1321) Divina Commedia’sına nazire olarak yazılmıştır, kelime anlamı „sonsuzluk ya da ölümsüzlük mektubu/kitabı” olan İkbal’in kendi oğlu Cavit’in adını taşır. Goethe’nin Faust’unun etkisinde yazılmış bulunduğu iddia edilse de aslında Miraç mucizesi planı üzerine oturtulan manzum eserde Mevlana Celaleddin Rumi’nin refakatinde yapılan ve gökler, çeşitli gezegenler ile cennetin katedildiği ve her safhada muhtelif fikir, siyaset ve kültür adamlarıyla çeşitli dini ve siyasi meseleler hakkındaki konuşmaların gerçekleştiği bir yolculuk anlatılmaktadır.Aşık mısın? Mekandan mekansızlığa yürüKendine haram kıl şu korktuğun ölümüEy mezar içinde ölü gibi yatan senDirilmek mümkün Sûr borusu ötmeden!Gırtlağında hoş ve güzel nağmelerin varkenNice sürer kurbağa gibi çamurda inlemen?Bin üzerine zamanın ve mekanınÇöz bağını şu dolaşmış zünnarınİki göz ve kulağını daha da keskinleştirGördüğün her şeyi aklına yerleştirKarıncaların sesini işiten kişiİşitir zanneden zamanenin giziniPerde yakıp göze esir olmayanO etkili bakışı iyice öğren benden