ÇARLIK RUSYASI’NDA EDEBİYAT SOSYOLOJİSİ - Dönemler, Öncüler ve Ekoller

Edebiyat sosyolojisinin ortaya çıkışını 20. yüzyılın ikinci yarısı gibi hayli geç bir döneme tarihlendiren yaygın kanaat üzerine eleştirel okumalar yaparken şekillenen bu kitap, Rusya’da varlık alanı bulamadığı ileri sürülen edebiyat sosyolojisinin Çarlık döneminde sansür mekanizmalarının üstesinden gelebilmek adına başvurduğu hayatta kalma manevralarına, gizlenme ve yeniden filizlenme mekânlarına ışık tutmayı amaçlıyor. Kitapta, devrim öncesi Rusya’da sosyolojinin ve onun metotlarından hareketle inşa edilen edebiyata sosyolojik bakış geleneğinin “Rus düşüncesi” şemsiye terimi altında dünyaya tanıtılan fikir ve edebiyat çevrelerinde, disiplinler arası bir yaklaşımla canlı tutulduğu ileri sürülüyor.
Bu kitapta, ilk Rus sosyologlarından Konstantin Kavelin’in raporları, köylülerin azadı; Pyotr Lavrov’un hatıraları, Rus halkçılığı; Nikolay Mihaylovski’nin makaleleri, Rus süreli yayınları; Maksim Kovalevski’nin akademik faaliyetleri, “sürgündeki sosyoloji”nin kurumsallaşması bağlamında ve söz konusu öncülerin edebî eleştirileri çerçevesinde çözümleniyor. Ayrıca, disipliner senkretizm anlayışları doğrultusunda sosyolojik etkinlikler yürüten din düşünürlerinden Vladimir Solovyov, Sergey Bulgakov, Pavel Florenski ve Nikolay Berdyayev’in Rus edebiyatının Gümüş Çağı üzerine tenkitleri ve şiir denemeleri inceleniyor. Kitap; bizzat Rus sosyologlarınca icra edildiği hâlde resmî toplum biliminin kıyısına, dünya kuram ve eleştiri tarihinin ise bütünüyle dışına itilen Çarlık Dönemi edebiyat sosyolojisi geleneğini görünür kılmayı hedefliyor.