Arşivi Kaybolan Savaş

Osmanlı orduları, Birinci Dünya Savaşı sırasında en ağır yenilgiye; Sina- Filistin-Suriye Cephesi’nde uğruyordu. Kanal Seferi işe başlayan ‘Çöl Harekatı Birüssebi-Gazze savunma hattının çökmesi ile birlikte ‘bozguna’ dönüşüyordu. Nablus, Yafa, Kudüs, Şam, Halep, Hatay birbiri ardına düşmanın eline geçiyor; saldırganlar Osmanlı Ordusu’nu kovalayarak Adana’dan Anadolu coğrafyasına giriyorlardı. İstanbul’daki yönetim ‘mütarekenin ağır şartlarına’ kayıtsız şartsız boyun eğiyor; Osmanlı İmparatorluğu’nun şanlı tarihi ‘onulmaz bir hezimetle’ sonlanıyordu. Kısacası Osmanlı İmparatorluğu’nun ‘tarihsel kaderi’ Sina-Filistin-Suriye Cephesi’nde belirleniyordu. Ne var ki; böylesine yaşamsal derecede önem taşıyan ‘Çöl Harekatı’nın’ tarihsel belgeleri, bozguna uğrayan ordularla birlikte yok oluyordu. Kimi kayıtlar düşmanın eline geçiyor, kimileri imha ediliyordu... Bir kısmı da Türklerle birlikte savaşan ve yenilen Alman personmeli tarafından Almanya’ya götürülüyordu. Kısacası ‘yaşamsal savaşın’ arşivi kayboluyordu. Murat Çulcu bu yapıtı adeta ‘tarihi tarayarak’ hazırladı ve oluşturdu. ‘Sina-Filistin-Suriye Cephesi’ni savaşanların; anılarından, konferanslardan, özel notlarından ve yaşarken anlattıklarından okuyacaksınız.