Abdullah Süreyc Türki: Hicaz Gına Ekolü Öncüsü

Bu araştırma neden yazıldı? Araştırmanın ana konusu İslamiyetin ortaya çıkışıyla birlikte Hicaz Bölgesinde canlanan müziğin Hz.Peygamberden sonra meydana gelen değişiklikleri oluşturan ağıtçı-şarkıcı müzisyen şahsiyetlerin hem müzik tarihinde ayrı bir yeri olduğunu göstermek hemde öncü şahsiyetin kim olabileceği üzerine vurgu yapmaktır. Hicaz Gına Ekolü denilen bu ağıtçı - şarkıcıların bir ekol oluşturdukları hakkındaki ilk fikirler J.P.Nicolaas Land (1892) ve daha sonra Henry G.Farmer (1929) tarafından ortaya konmuştur. Farmer'ı takip eden fikirler J.Fück, G.Sawa, E.Rowson'un yazdıklarıyla bugüne taşınmışlardır. Bu fikrin Rowson ve Sawa günümüzde yaşayan temsilcilerinden ikisidir. DİA İslam Ansiklopedisi musiki (c.31, s.257) maddesinde Hicaz Gına Ekolünden hiç bahsedilmemiş olması konunun Türkiye'deki müzik tarihi açısından yeni olduğunu yeterince göstermektedir. Hicaz Gına Ekolünde isimleri sayılan belli başlı müzisyen öncü sanatçılar Abdullah Süreyc (Literatürde İbn Süreyc veya Ubeydullah ibn Süreyc), İbn Miscah, Tuveys, Garîz, Ma'bed, İbn Muhriz, Mâlik, Saib Hasîr, Azzetülmeyla, Cemile, Habbâbe, Neşid Farisi, Delâl, Find adları yaygın olarak bilinen kişilerdir. Hemen hemen haklarında bilinenleri, Shiloah'ın (1986) da işaret ettiği gibi, XX.yüzyılda ilk derleyen İngiliz araştırmacı Arap müziği tarihçisi H.G.Farmer olmuştur. Bu öncülerden bazılarının üzerinde ayrıntılı durulduğu için ansiklopedilerde madde başı olmuş iken, Tezcanoğlu, Ebûkabaha, Ebûlhaz gibi adları az bilinenler de vardır. Haklarında aktarılanları modern dünya neredeyse Farmer'ın yazdıklarından bilmektedir. Hicaz Gına Ekolü bugüne kadar hiç bir yerli araştırmacının el atmadığı bir konudur. Yukarıda isimleri geçen birkaç kişi hakkında yerli araştırmacıların yazdıklarına dikkatle eğildiğimizde Farmer etkisi çok açık bir şekilde görülür. Bağımsız bir bakış açısı sergilendiğine şahit olunamaz. Bu araştırma boyunca Hicaz Gına Ekolü ağıtçı-şarkıcılarından olan "Ubeydullah İbn Süreyc"ten Türk asıllı oldu...