Sepete Ekle
Tüm Kategoriler
Tüm Kategoriler
2019 KPSS Kitapları
Akademik
Aksesuar
Bilgisayar
Bilim - Mühendislik
Biyoloji
Çevre Yer Bilimleri
Çocuk Kitapları
Edebiyat
Eğitim
Ekonomi
Felsefe
Genel Konular
Gezi ve Rehber Kitapları
Hobi
Hukuk
İnanç Kitapları - Mitolojiler
İnsan ve Toplum
İslam
Müzik
Periyodik Yayınlar
Politika Siyaset
Psikoloji
Sağlık
Sanat
Sosyoloji
Tarih
Yabancı Dilde Kitaplar
Yemek Kitapları
ÖZGÜRLÜĞÜN MATEMATİĞİ ( ÖZGÜRLÜĞÜN MATEMATİĞİ )
Özgürlüğün Matematiği
ÖZGÜRLÜĞÜN MATEMATİĞİ ( ÖZGÜRLÜĞÜN MATEMATİĞİ )
Barkod
: 9786052825211
Basım Yılı
: 2020
Basım Dili
: Türkçe
Ebatı
: 14x20
Sayfa Sayısı
: 80
Cilt Durumu
: Karton Kapak
Boyut
: Normal Boy
Yaklaşık 1-7 iş günü temin
%10 İNDİRİM
Liste Fiyatı
32,50
İndirimli Fiyatı
29,25
Kazanılan Puan
88 NP
Bu ürünü 9 kişi görüntüledi.
Kitap Tanıtımı

Matematik Felsefesi Açısından Yaklaşım

ÖNSÖZ
Özgürlük, yüzyıllar boyunca tartışılmış, uğruna savaşılmış, üzerine
şiirler ve şarkılar yazılmış bir kavramdır. Kavramsal tartışmaların

nereden kaynaklandığı kitabın geneline bakılınca daha rahat anla-
şılacaktır. Öncelikle özgürlük ile ilgili olarak şu gündelik sorunları

hatırlamakta fayda vardır;
¿ İstediğimiz zaman istediğimiz şeyi yapmak özgürlük müdür?
¿ Hiçbir şeyi yapmaya zorlanmamak bir özgürlük müdür?
¿ Serbestlik ile özgürlük farklı kavramlar mıdır?
¿ Seçme ve özgürlük ilişkisi nedir?

¿ Bizim dışımızdaki canlı varlıklar için de özgürlük tartışması ya-
pılabilir mi?

¿ Özgürlük az ya da çok olarak nitelendirilebilir mi?
¿ Basın özgürlüğü, hukuk özgürlüğü, düşünce özgürlüğü, seyahat

özgürlüğü, ifade özgürlüğü vb. birbirinden ayrı olarak ele alına-
bilir mi?

¿ Bilgi ve inancın özgürlükle ilişkisi var mıdır?

¿ Etrafımızdaki insanların bizden beklentisi özgürlüğümüzü kısıt-
lar mı?

¿ Bağımsız olmak özgürlüğün şartı mıdır?
¿ Özgür olmayı istemek ne anlama gelir?
¿ Özgürlüğün tadını çıkarmak nedir?
¿ Özgürlük nasıl alınıp verilir?
¿ Özgürlüğün etik alanla ilişkisi nasıl olanaklıdır?
¿ Hangi insanlar özgürdür?
¿ Ekonomisi iyi olmayan kişiler, toplumlar özgür olabilir mi?
¿ Herkesin özgür olmasını istemek ne anlama gelir?

1

2 ¿ Özgürlüğün Matematiği
¿ Özgürlük çeşitli başlıklar altında nasıl ayrılabilir?

¿ Bir başkası gibi ya da kuşlar gibi özgür olmayı istemek ne anla-
ma gelir?

¿ Özgürlüğün gerçekliği ne anlama gelir?
¿ Özgürlüğün derecelendirilmesi yapılabilir mi?

¿ Birisinin özgürlüğü, bir başkasının özgürlüğünün başladığı du-
rumlarda biter mi? Nasıl?

¿ Herkes özgür olmayı ister mi?
Bu ve buna benzer onlarca soru sorulabilir elbette. Gündelik
olarak bu tür düşüncelerin merkezde olduğu tartışmalar ile felsefe

tarihindeki filozofların argümanları ve düşünce sistemleri çerçeve-
sinde yapılan tartışmaların bitmek bilmemesinin geçerli bir sebebi

olmalı. Pek çok alanda olduğu gibi bunun görünen sebebi, ikna etme
ve edilmiş olmanın değişkenliğinde aranabilir. Matematikten uzak

olan her türlü tartışmada bu durumun ortaya çıkması ise bizi hiç şa-
şırtmamalıdır. Matematik felsefesi açısından ele alınan çoğu düşün-
cede, ortaya konulan çalışmaların matematiğin yapısal ve sembolik

özelliklerinden sıklıkla faydalandığı görülmektedir. Ancak matema-
tiğin işlevsel özelliklerinin ve bu özelliklerin tartışılan kavramları

anlayışta yaratacağı olası farkın da bilincinde olmakta fayda vardır.

Bu anlamda, kitabı okuyan okuyucular açısından özgürlük tartışma-
larının çok daha farklı bir biçimde ele alınışı umarım ki mümkün

olacaktır.

Matematiğin önemli iki yönü, yapısal tutarlılığı ve anlamsal bir-
leştiriciliğidir. Matematiksel sembollerin ve işlemlerin onu kavrayan

zihinlerdeki anlamlandırma süreçleri, matematiğin kullanılmadığı
diğer bilimlerde ortaya konan düşüncelerdeki süreçlere göre daha

çok benzerlik gösterir. Bu nedenle matematikten uzaklaştıkça, sos-
yal yaşamın her alanında özgürlüğün varlığına ilişkin süregelen tar-

Özgürlüğün Matematiği ¿ 3

tışmalar, hukuksal ve etik açıdan yapılan türlü tanımlamalarla birlik-
te devam etmektedir.

Mevcut durumun dışında, aslında özgürlük, anlık olarak hissedi-
len bir duyguya işaret etmektedir. Bilincin eşlik ettiği zihinsel süreç-
ler sonucunda eylem kombinasyonlarının fark edilmesi ve kurulabil-
mesi ile birlikte, kişi kendisi ya da bir başkası hakkında özgürlüğün

varlığına ya da yokluğuna ilişkin bir karara varmaktadır. O halde öz-
gürlük tartışmalarında hissedilen ve yüklenilen özgürlüğü ayırmak

gerekmektedir. Buna göre, bilincin yöneldiği eylemlerin kurulabilen
eylem olanakları dahilinde gerçekleşme olasılığı, özgürlük hissinin
ortaya çıkması ya da kaybolmasına yol açar. Ek olarak kişi, bu eylem

kombinasyonlarını kendisi için ayrı, bir başkası için ayrı kurup, yö-
neldiği eylemlerin gerçekleşme olasılığını da kendince yorumlaya-
bilir. Böylece, kendisini özgür olarak hisseden bir kişinin aynı anda

bir başkası tarafından özgür olmadığı düşünülebilir. Çünkü ikisinin
de sahip olduğu bilgi, inanç, tecrübe dünyası ve yöneldiği eylem
kombinasyonları farklı olabilir.

Basitçe örneklendirecek olursak; bir kişi yolda yürürken, (koşa-
rak, yürüyerek, bazen durarak, çeşitli vücut biçimlerinde ve istediği

yere ayağını basarak vb. ) anlık olarak olanağını sorguladığı eylem
kombinasyonlarını düşünüp kendisini özgür hissedebilir. Bu kişiyi
gözlemleyen bir başkası ise yolda yürüyen bu kişiyi gözlemlerken

( çıplak olarak yürüyemeyeceği, bir kuş gibi uçamayacağı vb. ) ola-
nağını sorguladığı çeşitli eylem kombinasyonlarını bu kişinin ger-
çekleştiremeyeceğini düşünür, bilir ya da inanırsa bu kişinin özgür

olmadığını düşünebilir.

Özgürlüğün varlığına ilişkin bir sorgulamada, zihinde gerçekle-
şen eylem kombinasyonlarının sayısı genel olarak sonsuz çoklukta

ya da sorgulamaya eşlik eden sürede sayılamayacak kadar çok ise
özgürlük hissi ortaya çıkar. Sayılabilen eylem kombinasyonlarının
ise matematiksel modellemesi yapılabilir. Bu durumda, bilincin yö-

4 ¿ Özgürlüğün Matematiği
neldiği eylemlerin gerçekleşme olasılığına yönelik bir süreç işler.
Tartışılan süreçlerin sonucunda da kişi özgürlüğün olup olmadığına
yönelik anlık bir değerlendirmede bulunur. Bireylerin kurduğu ve
özgürlüğü hissettiren eylem kombinasyonları, özgürlük alanlarını
yaratır. Bu özgürlük alanlarının kesişmesi durumunda ise özgürlük
hissi bazı şartlarda kaybolabilir.

Matematiksel modellemenin olanağı, özgürlüğün kavramsal ola-
rak etik alanında amaç ve araç olarak ele alınmasına yol açabilir. Ek

olarak, yaratıcı düşüncenin ve insanlığın gelişimine yönelik tartış-
malarda, eğitimin ana amaçlarından birisi böylece özgürlüğün ger-
çek kılınması ve hissedilmesinin yollarını kişilere öğretmek olur. Bu

amaçla eğitim, öncelikli olarak eylem kombinasyonlarını kurabilen
ve böylelikle özgürlük alanlarını genişletebilen bireyler yetiştirmeyi
hedefler.
Özgürlük kavramının felsefe tarihinde tartışılagelmesinin en

önemli nedeni, bu kavramın insanın kültür varlığı olarak ele alınma-
sına bağlı olarak daha çok etik açıdan değerlendirilmesidir. Çünkü,

başlıca teknoloji, bilim ve sanat alanlarındaki sürekli ve muazzam
değişim, felsefi düşünce yapısını da şekillendirmiş, genellikle de

eski tartışmaların yeniden yorumlanması biçiminde etiğin birer mal-
zemesi olmuştur.

Özgürlük kavramının pratikte kendisini gösterdiğine inanılan

belirleyiciliğine ilişkin tartışmalara girmeden, özgürlük düşüncesi-
nin bilinç sayesinde ortaya çıkışındaki matematiksel bir takım olası

modellemeler ortaya koyulmaya çalışılmasında fayda vardır. Böy-
lece, tartışmalarda kullanılan dilin anlam ve yapılandırmasına iliş-
kin sorunların en aza indirgenmesi amaçlanmaktadır. Matematiksel

sembollerin hedefi, karmaşık ifadelerin düzenlenmesi ve böylece
anlamanın çabuklaştırılmasıdır (Mazur, 2017: xiii). Elbette bunun
olabilmesi için matematik bilgisinin yeterli düzeyde olması gerekir
çünkü cebirsel ifadelerin okunması sürecinde matematiksel sembol-

Özgürlüğün Matematiği ¿ 5

lere alışkın bir zihinde ölçülemeyecek kadar kısa bir zamanda sayı-
lamayacak bağlantı ilişkileri kurulur. (Mazur, 2017: xiv).

Genel anlamda her türlü matematiksel model, bir tür zihinsel ta-
sarıma işaret eder ve bu tasarım zihinsel karmaşıklığın azaltılmasına

yöneliktir. Matematiksel modelleme sayesinde pratik yaşamın her

alanında ve düşünce tasarımında, olası zaman ve enerji kaybının en-
gellenmesi sağlanabilir. Örneğin, bir uzay aracının Dünya’dan Ay’a

gönderimini matematiksel modellemeler yapmadan ve bunları teorik

olarak test etmeden sadece deneme yanılma yöntemiyle gerçekleş-
tirmeye çalışmak, elbette inanılmaz bir zaman, enerji ve ekonomik

kayıpla sonuçlanacaktır. Bu anlamda, sosyal bilimler alanında temel

matematiksel modellemelerin yaygınlaşması, mevcut tartışma bi-
çimlerinin geliştirilmesine katkıda bulunur.

Özgürlük, doğrudan doğruya sayısal bir değer olmamakla birlik-
te, özgürlük hissinin oluşumu matematiksel modelleme uygulama-
sına yatkındır.

Matematiğin anlamsal birleştiriciliği, özgürlük kavramına uy-
gulandığı ölçüde tartışmaların çok farklı açılardan ele alınması da

mümkün olacaktır. Çünkü, matematik biliminde gözlemsel olgula-
rın açıklanmasından ziyade, algılanan ilişkilerin teorik olarak açık-
lanması çabası söz konusudur (Yıldırım, 2004: 14). Bu çalışmada,

özgürlük hissinin var olup olmadığı değil, ona ilişkin hissin ortaya
çıkışının matematiksel bir modellemesinin olanağının tartışılması
amaçlandığından, özgürlük kavramı metafiziğin bir konusu olarak
değil, matematiksel bir modelleme nesnesi olarak ele alınacaktır.

Bununla birlikte, özgürlük düşüncesi hissedilen ve yüklenilen öz-
gürlük olarak; yani bilincin kendisi hakkındaki özgürlük düşünce-
siyle, hakkında yorum yaptığı başka bilinçlerin özgürlük düşüncesi

ayrı ayrı ele alınmalıdır. Çünkü, ortaya konulmaya çalışıldığı gibi,
özgürlük hissi bilincin pratikte ya da düşüncede deneyimleyebildiği

ve matematiksel olarak açıklanmaya çalışılacak olan eylem kombi-
nasyonlarının farkındalığıyla çok yakından ilgilidir.

6 ¿ Özgürlüğün Matematiği

Öncelikli olarak, özgürlüğün tanımının pratik sonuçlardan hare-
ketle ortaya konulmasındaki sakıncalar göz önünde tutularak, bilin-
cin özgürlüğün varlığı ya da yokluğuna karar verişindeki etmenlerin

ortaya çıkışı ve işlevselliği ele alınmalıdır. Bu bağlamda çalışmanın

temel amacı, özgürlük hissinin yorumunun hangi şartlarda ve han-
gi formlarda ortaya konulup konulmadığını araştırmaktır. Epistemik

bir hedef amaçlanmamıştır ya da a priori gerçeklik ve bilgi tartışma-
larına girilmeyecektir. Matematiğin mantık alanına giren, sistemsel

ve tartışılagelen yapısı dışında, görece basit, anlaşılabilir ve dene-
yimlenebilen durumların matematiksel yapısını inşa etme çabası söz

konusudur.

Ürünü Oyla:
Tüm yorumlar listeleniyor
Sırala: